بررسی صحت کارکرد مغز از نگاه طب سنتی
کلیدواژگان مقاله:   مغز و طب سنتی
امام صادق (ع) خطاب به مفضل بن عمر فرمودند:اگرجمجمه باز می شد و می توانستی مغز را ببینی ، می دیدی که با لایه هایی که روی همدیگر قرار گرفته اند، در میان گرفته شده است تا هم آن را از عارضه ها مصون بدارد و هم آن رااستوار نگه دارد تا بدان لرزش راه نیابد. و می دیدی که جمجمه به سان کلاه خودی بر آن قرار گرفته است تا آن را از اثر ضربت های سختی که ممکن است به سر برسد، حفظ کند. پس تاجی از مو بر روی جمجمه پوشانده شده و این پوشش همانند پوستینی برای سر است که آن را از شدت سرما و گرما نگه می دارد. پس چه کسی مغز را در چنین دژی قرار داده است؟
مگر همو که آن را آفرید و سرچشمه حس های مختلف ساخت.و به واسطه منزلت بالایی که در بدن دارد و نیز به واسطه مرتبه بلند و جایگاه برجسته اش آن را سزامند این همه حفظ و مراقبت دانست


مغز یکی از اعضای رئیسه است و مبدأ اعصاب ومنشأ حس و حرکت. اختلال در مغز به مثابه ایجاد اختلال در حواس و حرکات و ادراک است و اختلال در آنها، زندگی را دشوار و بی معنا می کند.
طبیب برای اینکه از سلامت دماغ اطمینان حاصل کند، باید بررسی خود را به 11 قسمت تقسیم کرده و تمام آن ها را به دقت از لحاظ صحت عملکرد یا بیماری مورد جستجو قرار دهد. این 11 قسمت عبارتند از:

1. عملکردهای حسی: که در واقع بررسی حواس پنج گانه را در برمی گیرد.
2.  عملکردهای حرکتی : که شامل خواب و بیداری و حرکات اعضاست.
3.  عملکردهای ذهنی: که شامل تفکر ، تصور، خیال ، وهم ،حافظه و خواب دیدن است. در اصطلاح حکما به این عملکردها ،می گویند و هر کدام محل مخصوصی در دماغ » افعال سیاسیه «را شامل می شود.
4. عملکردهای طبیعی: که در واقع به کیفیت فضولات تخلیه شده از دماغ می پردازد از لحاظ قوام و رنگ و مقدارو ... و نیز وضعیت مواز لحاظ کیفیت و کمیت
5. وضعیت تغذیه فرد و شیوه زندگی و آب و هوا و منطقه ای که فرد در آن زندگی می کند و منافع و مضرات آن به دماغ
6. بررسی از لحاظ اندازه دور سر: کوچکی یا بزرگی سر
7. بررسی از لحاظ ناهنجاریهای ساختاری اجزای سر
در واقع موارد 6 و 7 به بررسی سر از نظر آناتومیک می پردازند.
8. جستجو درباره انواع سردردها ، سنگینی یا سبکی و نیز لمس سر
9. بررسی اعضای دیگر مربوط به سر مثل چشم و زبان و دندان و لوزه و گردن و اعصاب
10. بررسی وضعیت اعضایی از بدن که بیماری آنها می تواند به طور مشارکتی دماغ را گرفتار کند مثل معده ، رحم ، مثانه به طور جداگانه
11. بررسی رابطه اعضای مشارک با دماغ و در صورت وجود بیماری ، چه نوع بیماری مشارکتی از کدام عضو و چگونه دماغ را گرفتار کرده است.



مزاج طبیعی دماغ ، سرد و تر است
* دماغی دارای مزاج معتدل ( سردی و تری طبیعی)است که :
1. افعال حسی، حرکتی و سیاسیه آن قوی باشد.
2. در مقابل بیماری ها قوی باشد.

* اگر دماغ به طور طبیعی با مزاج سرد و تر آفریده نمی شد ، با وجود حجم عظیم اطلاعات وارد شده به آن و پردازش آنها دچار حرارت و خشکی بیش از حد می شد.


علایم مزاج جبلی دماغ:

* علایم گرمی جبلی مزاج دماغ : سرعت افعال و حرکات،سرعت روییدن مو، سیاهی و مجعد بودن مو، کم خوابی یا سبک بودن خواب، برجسته و مشخص بودن عروق چشم، آزار دیدن از بوهای تند و گرم ، تیزی ذهن

* علایم سردی جبلی مزاج دماغ : صاف بودن و روشن بودن رنگ موها، سرعت سفید شدن مو ها، به کوچکترین علتی دچار زکام و نزله شدن، مشخص نبودن عروق چشم، زیادی خواب و کندی حرکت پلکها ، کسالت و دیر فهمی

علایم خشکی جبلی مزاج دماغ: بیداری زیاد،فکر و خیال زیاد، کم بودن ترشحات، ضخامت مو و سرعت رویش آن،مجعد بودن موها

علایم رطوبت جبلی مزاج دماغ : صاف بودن موها و کندی رشد آنها، کندی حواس، زیاد شدن نزله و ترشحات، خواب زیاد و عمیق



حفظ صحت دماغ:

1 . پرهیز از خوراکی های تولید کننده گاز و بخار
2 . پرهیز از فکر و خیالات بیش از حد
3 . پرهیز از افراط در خواب و بیداری
4 . پرهیز از پرخوری
5 . عدم زیاده روی در خوردن مواد غذایی ترش مثل سرکه
6 . پرهیز از بوهای ناخوشایند و برعکس بوییدن گیاهان خوشبو مثل بنفشه و نیلوفر برای گرم مزاجان و مشک
و عود و نرگس برای سرد مزاجان
7 . خوردن مواد غذایی مقوی دماغ مثل سیب


سوء مزاج های دماغ:
در صورت غلبه کیفیات سردی، گرمی، خشکی و تری یا ترکیبی از آنها بر دماغ ، به طوری که عملکرد دماغ دچار اختلال شود، مغز دچار سوء مزاج می شود.

علایم سوءمزاج گرم دماغ: بی قراری ، بی خوابی ، افکار مشوش ، عصبانیت سریع
علایم سوءمزاج سرد دماغ: کسالت و کندی حرکات و افعال مربوط به دماغ، رنگ پریدگی چهره
علایم سوءمزاج تر دماغ : خواب بسیار، افزایش ترشحات ،فراموشی
علایم سوء مزاج خشک دماغ : بی خوابی، خشکی بینی،کم شدن ترشحات، وسواس و افکار فاسد، تیرگی رنگ چهره

نکته1: اگر سوءمزاج از نوع گرم بود، نباید به تصور اینکه مزاج طبیعی مغز سرد و تر است و از سرد کردن ضرر نمی بیند، در سرد کردن آن افراط کرد. چرا که به هر حال وجودیک حرارت معتدل برای عملکرد صحیح دماغ و اعصاب آن لازم است . اما اگر سوءمزاج از نوع سرد بود، اگر در گرم کردن دماغ کمی مبالغه شود ، رواست. البته این هنرطبیب داناست که این گرم کردن را نیز طوری تنظیم کندکه به افزایش حرارت بیش از حد و خشکی دماغ نیانجامد. ولی به هر روی ، خطر سرد کردن دماغ از خطر گرم کردن آن بیشتر است .
بعضی از بیماران دچار ضعف دماغ می شوند. ضعف در دماغ تمام عملکردهای مغزی را تحت تاثیرقرار می دهد . این بیماران با اختلال در حس وحرکات و حتی تفکر و تخیل مواجه می گردند.
خوردن و بوییدن مواد خوشبو و مقوی دماغ مثل دارچین ، گلاب ، زعفران و سیب مبنای درمان دراین بیماران است.


نکته2: به طور کلی در تمام بیماریهای مربوط به دماغ باید به لینت طبع بیمار توجه داشته باشیم. بوعلی تاکید میکند که در امراض دماغ ، لینت طبع بسیار مورد نیاز است و باید دایما این مساله را در بیمار پایش کرد تا درمان به نتیجه مطلوب برسد. مرحوم دکتر احمدیه در کتاب راز درمان در این خصوص می نویسد که اجابت مزاج ناصحیح و یبوست طبع بر عملکردهای روانی فرد تاثیر می گذارد.
کج خلقی، با کمترین نا ملایمتی از جا در رفتن ، اندیشه های بد و مزاحم ، یأس از زندگی ، بدبینی ، دعواهای بی جهت، قضاوت های ناحق، فراموشی ، ترس و افسردگی از این قبیل هستند.
تحلیل آمار سایت و وبلاگ